Οικογένειες σε κρίση: Οκτώ περιπτώσεις οικογενειακής ψυχοθεραπείας

Βλάσης Δ. Τομαράς
Εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2023

Τον Δεκέμβριο του 2023 εκδόθηκε από τις εκδόσεις Αρμός το βιβλίο του ακαδημαϊκού δάσκαλου νευρολόγου ψυχιάτρου κ. Βλάσση Τομαρά «Οικογένειες σε Κρίση: Οκτώ Περιπτώσεις Οικογενειακής Ψυχοθεραπείας». Ο συγγραφέας μετά από μακρά πορεία στην Α΄Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, κλινικού έργου και προσφοράς στην οικογενειακή ψυχοθεραπεία τόσο κλινικής όσο και διδακτικής, καθώς και μετά από ένα σημαντικό συγγραφικό έργο σε επιστημονικά περιοδικά και βιβλία προχώρησε στην έκδοση ενός βιβλίου που, όπως δηλώνει και ο τίτλος του, περιγράφει την οικογενειακή ψυχοθεραπεία μέσα από την ανάλυση οκτώ περιπτώσεων.

Σκοπός του συγγραφέα είναι να δώσει μια σαφή εικόνα της οικογενειακής ψυχοθεραπείας ακολουθώντας μια «από τα κάτω προς τα πάνω» προσέγγιση: αντί μιας έκθεσης της θεωρίας με έναν αφηρημένο/θεωρητικό τρόπο προτιμά να δείξει πώς η συστημική οικογενειακή ψυχοθεραπεία εφαρμόζεται σε πραγματικούς ανθρώπους μέσα από έναν τρόπο ολοζώντανο που μένει στη μνήμη του αναγνώστη κα οδηγεί άμεσα στην κατανόηση.

Η γλώσσα του συγγραφέα είναι ρέουσα, ακριβής, ενίοτε πυκνή, σαφής και θελκτική για τον αναγνώστη, ο οποίος μάλιστα στο τέλος του βιβλίου ερωτάται αν ένιωσε λιγότερο αδαής μετά την ανάγνωσή του. Στο βιβλίο ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα πλαίσια: το οικογενειακό πλαίσιο του ασθενούς με τα δυναμικά του, το κοινωνικό πλαίσιο της οικογένειας, αλλά και το πλαίσιο της θεραπείας (πανεπιστημιακή κλινική, ιατρείο οικογένειας, ιδιωτικό ιατρείο, αποστολή παρέμβασης σε σεισμό κ.τ.λ.), αλλά και στο πλαίσιο των θεραπευτών. Αναλύεται η δράση των στρεσογόνων παραγόντων σε συνδυασμό με τα δυναμικά του οικογενειακού συστήματος, ενώ στο κέντρο βάρους του σχολιασμού βρίσκεται η κατανόηση του συμπτώματος. Ο συγγραφέας, χωρίς να παραλείπει να λαμβάνει υπόψη του θέματα βιολογικού υπόβαθρου και διάγνωσης, αναζητά την νοηματοδότηση του συμπτώματος, το οποίο προσεγγίζει ως μια αινιγματική απάντηση του ανθρώπου με ψυχική νόσο σε στρεσογόνες συνθήκες πάντα μέσα στο σχεσιακό πλαίσιο της ζωής του. Πρόκειται για μια «άλλη» ψυχιατρική, όπου πρωτεύοντα ρόλο παίζει όχι μόνο η γνώση της ψυχοπαθολογίας αλλά και η κατανόηση των συμπτωμάτων μέσα στο σχεσιακό τους πλαίσιο. Φυσικά ο συγγραφέας δεν παραλείπει να σχολιάσει τις θεραπευτικές παρεμβάσεις, είτε αυτές είναι αυτή καθαυτή η συζήτηση των προβλημάτων με την οικογένεια είτε ημιπαράδοξες παρεμβάσεις των θεραπευτών κ.ά.

Στο βιβλίο θα βρει κανείς να εκτίθενται και να διευκρινίζονται μια σειρά από βασικές έννοιες της συστημικής οικογενειακής ψυχοθεραπείας οι οποίες παρατίθενται μέσα στη ροή του κειμένου. Επιπλέον, ο έμπειρος αναγνώστης θα διακρίνει σε όλα τα επί μέρους περιστατικά μια πολύτιμη έκθεση της συλλογιστικής της συστημικής ανάλυσης και σκέψης.

Το βιβλίο του Βλάσση Τομαρά είναι ταπεινό στην όψη: σχετικά μικρό σε μέγεθος σελίδας, με σύνολο 114 σελίδων, γραμμένο σε γλώσσα κατανοητή ακόμα και από κάποιον που δεν είναι ειδικός. Εντούτοις, είναι πολύτιμος οδηγός για όλους όσους ενδιαφέρονται να έχουν μια εναργή εικόνα της συστημικής οικογενειακής ψυχοθεραπείας. Ένα βιβλίο που έχει να προσφέρει τόσο σε νεότερους όσο και σε έμπειρους συστημικούς οικογενειακούς θεραπευτές. ‘Ένα βιβλίο που επιτελεί πλήρως τον εκπαιδευτικό του ρόλο για τον ειδικό της ψυχικής υγείας.

Ρωσσέτος Γουρνέλλης
Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ